Historia Amsterdamu

Amsterdam jest stolicą i największym miastem w Holandii. Jest to również największe miasto w Holandii pod względem liczby ludności. Chociaż Amsterdam jest stolicą, rząd i parlament znajdują się w Hadze (siedziba rządu). Amsterdam leży w prowincji Noord-Holland. Amsterdam nie jest stolicą tej prowincji, jest nią Haarlem. Razem z Hagą, Rotterdamem, Utrechtem oraz wieloma miastami i miasteczkami pomiędzy nimi, Amsterdam tworzy to, co Holendrzy nazywają Randstad. Historia Amsterdamu jest bardzo interesująca. Miasto jest stare – starsze, niż większość ludzi zdaje sobie sprawę – i ma wspaniałą historię tolerancji i piękna, które można znaleźć zarówno w jego mieszkańcach, jak i architekturze. Miasto ma również swój udział w burzliwej historii – od odegrania głównej roli w wojnie osiemdziesięcioletniej i bycia w rękach Napoleona Bonaparte po okupację przez nazistów. Wszystko to przyczyniło się do ukształtowania go w liberalne, tolerancyjne i akceptujące miasto, jakim jest dzisiaj.

Wprowadzenie
1200 – 1572

Amsterdam to bardzo stare miasto, które kiedyś nazywano Amstelerdam. Nawet dzisiaj mieszkańcy nadal nazywają je Mokkum. Miasto zawdzięcza swoją nazwę XIII-wiecznej tamie na rzece Amstel, a po uzyskaniu praw miejskich w XIV wieku szybko stało się prosperującym miastem handlowym. Podczas holenderskiego Złotego Wieku Amsterdam był jednym z największych i najważniejszych miast na świecie. Dziś te dni chwały można zobaczyć na przykład w Grachtengordel, wielu rezydencjach bogatych XVII-wiecznych mieszkańców, Starym Kościele i Nowym Kościele oraz niektórych cennych artefaktach w muzeach takich jak Amsterdam Museum i Rijksmuseum. Turyści z całego świata nadal przyjeżdżają do Amsterdamu, aby odwiedzić te muzea i podziwiać cuda miasta, które przez wiele wieków było filarem tolerancji i zmian.

Pochodzenie

Amsterdam powstał tam, gdzie rzeka Amstel wpadała do Zuiderzee. Zuiderzee nazywa się obecnie Ijsselmeer. Amstel rozgałęział się, gdy wpadał do Zuiderzee. W tych rozgałęzieniach, czyli delcie, powstał obszar, gdzie obfitowały ryby, a inni ludzie chcieli dostać się głębiej w głąb kraju przez Amstel. To są powody, dla których ludzie zaczęli mieszkać w osadach w delcie. Zaczęło się jako wioska/osada rybacka.

Na przełomie XII i XIII wieku zbudowano konstrukcję przeciwpowodziową, aby chronić mieszkańców przed zalaniem. W połowie XIII wieku w ujściu rzeki IJ zbudowano tamę, aby walczyć z dziką wodą. Po ukończeniu tamy powstał bezpieczny obszar do rozładunku i załadunku statków. Kiedy to w końcu zostało ukończone, pojawiło się serce Amsterdamu, dziś lepiej znane jako Dam.

Prawa miejskie

Amsterdam wziął swoją nazwę od tamy, która kiedyś znajdowała się na rzece Amstel. W 1300 lub 1306 roku, data nie może być jednoznacznie ustalona, Amsterdam otrzymał prawa miejskie od ówczesnego biskupa Utrechtu. Chociaż „prawa miejskie” często oznaczają kilka praw (do targów, ceł i murów miejskich), zasadniczo dotyczyły one prawa miasta do własnej jurysdykcji. Dzięki więzom rodzinnym biskupa Utrechtu z Wilhelmem III, hrabią Holandii, miasto ostatecznie przeszło w ręce holenderskie po jego śmierci w 1317 roku.

Gospodarka

1572 – 1795

Historii Holandii nie da się opowiedzieć bez wspomnienia o Amsterdamie. Przez setki lat gospodarka Amsterdamu była napędzana przez jego drogi wodne. Chociaż drogi wodne miasta odegrały swoją rolę, piwo i śledzie również pomogły wprowadzić miasto w holenderski Złoty Wiek. W 1323 roku miasto uzyskało wyłączne prawo do importu piwa z Hamburga. Dało to miastu ważny monopol handlowy w Holandii. Handel śledziami tradycyjnie znajdował się w rękach krajów bałtyckich, ale ponieważ śledzie zaczęły spędzać okres godowy na Morzu Północnym zamiast na Bałtyku, Amsterdam miał okazję się w to włączyć. Ponadto w tym czasie wynaleziono szczęki do śledzi. Jest to stara holenderska metoda usuwania wnętrzności śledzi natychmiast po złowieniu, aby dłużej zachowały świeżość. Pozwoliło to rybakom łowić więcej ryb i tym samym osiągać większe zyski.

Holenderska Kompania Wschodnioindyjska (V.O.C.) również odegrała dużą rolę w rozkwicie Amsterdamu. V.O.C. była jedną z pierwszych międzynarodowych korporacji w XVII wieku. Firma pływała statkami do Indii i sprowadzała przyprawy i zioła do Holandii. Kupcy przywozili te przyprawy z daleka i przechowywali je w dużych magazynach. Magazyny te były ważne, ponieważ kupcy potrzebowali ich do przechowywania swoich towarów. Gdyby sprzedali wszystko naraz, otrzymaliby mniej pieniędzy niż sprzedając w mniejszych ilościach.

Kultura

W pierwszych dziesięcioleciach XVII wieku liczba artystów ogromnie wzrosła, a w Amsterdamie nastąpiła eksplozja produkcji i handlu sztuką. Dzięki boomowi gospodarczemu ludzie mieli więcej pieniędzy do wydania na luksusy, takie jak sztuka. Amsterdam stał się kwitnącym miastem kultury i przyciągnął jednych z najlepszych malarzy, pisarzy i twórczych umysłów na świecie. Bredero, Vondel i P.C. Hooft stworzyli w tym mieście niektóre ze swoich słynnych dzieł. Rembrandt i jego uczniowie również mieli swoje pracownie w Amsterdamie. Frans Hals i Johannes Vermeer także prezentowali swoje najlepsze prace w tym mieście. Filozofowie tacy jak Spinoza i Kartezjusz spisywali tam swoje myśli.

Kanały Amsterdamu

1672 – 1813

Amsterdam ma około stu kilometrów kanałów, dziewięćdziesiąt wysp i półtora tysiąca mostów. Cztery główne kanały: Prinsengracht, Keizersgracht, Herengracht i Singel, tworzą koncentryczne półokręgi wokół starego centrum miasta. Ta część centrum miasta nazywana jest Pasem Kanałów. Wzdłuż tych kanałów można znaleźć ponad półtora tysiąca monumentalnych budynków z XVII i XVIII wieku.

Historia kanałów Amsterdamu jest interesująca. Słynny system kanałów Amsterdamu pochodzi z XVII wieku, który nazywany jest również holenderskim Złotym Wiekiem ze względu na ówczesny dobrobyt kulturalny, gospodarczy i polityczny, jakim cieszyło się miasto, a także Republika Holenderska w tamtym czasie. Fala nowo przybyłych doprowadziła do niedoboru mieszkań i braku miejsca. To zmusiło radę miasta do opracowania planu rozbudowy, który ostatecznie powiększyłby miasto pięciokrotnie. Plan, który łączył użyteczność i piękno, rozpoczął się ostrożnie pod koniec XVI wieku. Główna ekspansja nastąpiła dopiero od 1613 roku, kiedy to, między innymi, wykopano Herengracht, Prinsengracht i Keizersgracht, a na zachód od kanałów, w Jordaan, powstała nowa dzielnica.

Muzeum Het Grachtenhuis, czyli Muzeum Kanałów, to miejsce, gdzie opowiadana jest wyjątkowa historia amsterdamskich kanałów i domów nad kanałami. Pierwszy duży kanał nazwano Herengracht. Kanał ten nazwano tak, ponieważ Holandia była wówczas republiką. Republiką rządziła grupa dżentelmenów, określanych jako Wysocy Panowie, stąd Kanał Panów, czyli Herengracht.

Wraz z szybkim rozwojem miasta, coraz więcej ludzi przybywało do Amsterdamu. W tym czasie gmina zdecydowała, że nadszedł czas na budowę kolejnego kanału — Keizersgracht. Nazwano go tak, ponieważ do władzy doszedł Napoleon Bonaparte. Był on cesarzem prawie całej Europy, a więc i Amsterdamu. Stąd nazwa Kanał Cesarski, czyli Keizersgracht.

Amsterdam rozrastał się jeszcze bardziej, a następnie wykopano Prinsengracht. W tym czasie książę Wilhelm Orański był namiestnikiem Holandii. Miasto wciąż rosło, ponieważ coraz więcej ludzi przybywało do Amsterdamu, aby w nim zamieszkać. Było domem dla poetów, handlarzy i kupców, lekarzy, pisarzy, malarzy itp. Budowano więcej domów, a także więcej ulic i kanałów.

Amsterdam dzisiaj

1813 – Dziś

Dziś Amsterdam jest jednym z najczęściej odwiedzanych miast w Europie i co roku przyciąga miliony turystów. Na arenie międzynarodowej Amsterdam jest również znany jako miasto tolerancyjne i liberalne, ze względu na Dzielnicę Czerwonych Latarni z otwartą prostytucją oraz coffeeshopy i smartshopy sprzedające naturalne używki, ale także ze względu na tolerancję dla związków osób tej samej płci, celebrowaną podczas Pride Amsterdam.

Miasto położone jest u ujścia rzeki Amstel i IJ. Z portu w Amsterdamie można dostać się na Morze Północne przez Kanał Morza Północnego. Najważniejsze lotnisko w Holandii to Lotnisko Schiphol, położone na południe od miasta w gminie Haarlemmermeer. Miasto jest również ważnym węzłem komunikacyjnym dla ruchu kolejowego i samochodowego, a także posiada własne metro i tramwaje.

Gospodarczo miasto jest również jednym z najważniejszych w Holandii. Różne międzynarodowe firmy mają swoje siedziby w Amsterdamie, głównie w Zuidas. Jednak polityka międzynarodowa odbywa się w Hadze, gdzie znajduje się większość zagranicznych ambasad w Holandii.

Lato w Amsterdamie oferuje również mieszkańcom i turystom możliwość odwiedzenia plaż, takich jak Amsterdam Beach (Zandvoort) i Scheveningen, a także piknikowania i relaksu w kultowych parkach, takich jak Vondelpark, Westerpark, Saphartipark, i Oosterpark. Wydarzenia takie jak coroczne Keukenhof i Amsterdam Light Festival również dają szansę podziwiania holenderskich tulipanów i dzieł sztuki na słynnych kanałach.

Uwaga: Wiele osób spoza Holandii i Europy uważa Amsterdam za kraj, a nawet kontynent. Cóż, Amsterdam nie jest ani krajem, ani kontynentem. Jest to miasto i stolica Holandii.

Źródła:

https://en.wikipedia.org/wiki/History_of_Amsterdam